cớ sao
Định nghĩa
- Từ để hỏi (cổ hoặc văn học):
- "cớ sao" có nghĩa là "tại sao", "vì lý do gì". Đây là một cụm từ thường dùng trong văn chương, thơ ca, hoặc ngữ cảnh trang trọng, mang sắc thái băn khoăn, thắc mắc về nguyên nhân của một sự việc.
Ví dụ sử dụng
- (Tại sao em lại buồn?)
- (Vì lý do gì mà anh ấy không đến?)
- (Tại sao trời lại mưa? — câu hỏi mang tính thơ mộng, suy tư.)
Các cách sử dụng nâng cao
- "cớ sao" thường xuất hiện trong câu hỏi tu từ hoặc biểu đạt sự ngạc nhiên, trách móc nhẹ nhàng:
- Cớ sao người ấy nỡ ra đi? (Tại sao người ấy có thể tàn nhẫn mà ra đi? — nhấn mạnh sự khó hiểu, đau buồn.)
- "cớ sao" có thể đi với "mà" để tạo cấu trúc "cớ sao... mà...":
- Cớ sao con mà không nghe lời? (Tại sao con lại không nghe lời? — vừa hỏi vừa trách.)
Biến thể và từ gần giống
- Sao (từ để hỏi): "tại sao", "vì sao" — dùng phổ biến hơn trong giao tiếp hàng ngày.
- Sao em không trả lời? (Tại sao em không trả lời?)
- Cớ (danh từ): lý do, nguyên nhân.
- Có cớ gì mà anh ta giận? (Có lý do gì mà anh ta giận?)
- Cớ chi (cổ): tương tự "cớ sao", nhưng mang sắc thái trang trọng hơn.
- Cớ chi mà em lặng thinh? (Tại sao em lại im lặng?)
Từ đồng nghĩa
- Tại sao: lý do, nguyên nhân — từ thông dụng nhất.
- Vì sao: hỏi về nguyên nhân, mang sắc thái nhẹ nhàng.
- Sao: dạng rút gọn, thân mật.
Thành ngữ liên quan
- Cớ sao nên nỗi: tại sao lại dẫn đến tình trạng như vậy (thường dùng trong văn học để diễn tả sự ngỡ ngàng, đau xót).
- Cớ sao nên nỗi này? (Tại sao lại xảy ra chuyện đau lòng như thế?)